​Локализация және инвестициялар. Қазақстанның экономикасы 2026 жылы ненің есебінен өседі

Ұзақ уақыт бойы әлемдік аренада Қазақстан өндіруші секторға, ауқымды инфрақұрылымдық жобаларға және транзитке баса ден қойған экономика ретінде қабылданып келгені рас. Бірақ 2020 жылдардың басынан бұл көзқарас өзгере бастады: көптеген халықаралық корпорациялар елге өткізу нарығы ретінде қарағанды қойып, өз өндірістерін осында орналастыруға көшті, жергілікті жеткізушілерді қолдай отыра, шығаратын өнім көлемін көбейтті. Нәтижесінде бұл ел біртіндеп экспортқа деген нақты амбициясы бар аймақтық өнеркәсіптік платформа ретінде қалыптасып келеді.

Өткізу нарығынан өнеркәсіптік базаға айналуда

2025 жылға қарай Қазақстан экономикасы құрылымдық трансформацияның оң белгілерін көрсете бастады. Геосаяси пен логистикалық тәуекелдерге байланысты жеткізу тізбегін жаһандық қайта құру аясында трансұлттық компаниялар өндіріс географиясын қарқынды түрде әртараптандыруды қолға алды. Бұл тұрғыда Қазақстан өнімді тек ішкі нарыққа ғана емес, сонымен қатар Орталық Азия елдеріне, ЕАЭО-ға және жақын өңірлерге жеткізуге қабілетті өндірістік хабқа айналуда.

Мұндай өзгерістер мемлекеттің экономикалық саясатының нәтижесі еді. Өңдеу өнеркәсібіндегі өсім 2025 жылдың қорытындысы бойынша шамамен 6% деңгейінде күтілуде, ал 2026 жылға арналған нысаналы көрсеткіш 6,2% деңгейінде белгіленді. Дәл бір қайта өңдеу саласы шикізат экспортына тәуелділікті біртіндеп төмендете отырып, экономикалық өсудің тірегіне айналмақ.

Бұл ретте металлургия Қазақстанның өңдеу өнеркәсібіндегі драйверлерінің бірі болып қалып отыр. 2026 жылы саладағы өнім көлемінің өсуі шамамен 3% деңгейінде болады деп болжануда, бұған бір жағынан Kyzyl Aray Copper, Ekibastuz FerroAlloys, Kazferro Limited, Shagala Mining және тағы да басқа кәсіпорындардың жобалық қуатына шығу сеп болмақ. Қара металлургияда ферроқорытпалар, болат, шойын және жалпақ жайма темір өндірісі артады деп күтілуде, ал түсті металлургияда алтын, мыс, алюминий және мырыш өндірісі күшеймек.

Машина жасау одан да жоғары өсу қарқынын көрсете түседі. 2026 жылы өнім көлемін 13,4%-ға ұлғайту жоспарлануда, оған жеңіл автомобильдер өндірісінің 17%-ға және ауыл шаруашылығы техникасының 5%-ға өсуі ықпал етпек. Химия өнеркәсібі де жеделдетілген қарқынмен дамып келеді, 2026 жылы күкірт қышқылы, натрий цианиді, сутегі асқын тотығы және сұйық шыны шығаратын жаңа қуаттардың енгізілуіне байланысты өндірістің өсуі 7% деңгейінде болады деп күтілуде.

Экономиканың қарқын алуында сауда саласы маңызды рөлге ие болып отыр. 2026 жылы жиынтық тауар айналымы 92,4 трлн теңге деңгейінде жоспарланған, бұл 6,5% өсімге сәйкес келеді. Кеңейю мұнай мен мұнай өнімдерін өндірудің тұрақты көлемімен, азық-түлік және азық-түлік емес тауарларды қайта өңдеу жөніндегі ауқымды бағдарламалармен, сондай-ақ Қытай бағытын қоса алғанда, көтерме экспорттық саудаға бағытталған бірнеше ірі B2B-алаңдарын іске қосумен қамтамасыз етілетін болады.

Ауыл шаруашылығы да, ең алдымен, қайта өңдеу сегментінде қарқын алуда. 2026 жылы азық-түлік пен сусындар өндірісі сәйкесінше 9% және 9,3%-ға өседі, бұл сектордың қосылған құнын және оның экспорттық әлеуетін арттырады.