Олжас Бектенов Қазақстан машина жасаушыларының XIII форумына қатысты

Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстан машина жасаушыларының XIII форумының пленарлық отырысына қатысып, Kazakhstan Machinery Fair 2026 халықаралық мамандандырылған көрмесіндегі қазақстандық өндірушілердің жобаларымен танысты.

Машина жасаушылар форумы 1300-ден астам делегаттың басын қосты, оның ішінде Австрия, Германия, Италия, ҚХР және басқа да 20-дан астам елден келген жетекші өндірушілер, мамандар мен бизнес өкілдері бар.

Премьер-министр Олжас Бектенов форумға қатысушыларға арнаған құттықтау сөзінде елімізде салаларды жаңғырту мен экономиканың тұрақты өсуінің институционалдық негізіне айналған жаңа Конституцияның қабылданғанын атап өтті.
«Біз бәріміз ел тағдырын айқындайтын елеулі кезеңнің куәсі болдық. Қоғамның белсенді қолдауымен референдумда жаңа Конституция қабылданды. Әрқайсымызға мәлім, экономиканың және қоғамның барлық саласын одан әрі жаңғыртуға мүмкіндік беретін еліміздің Негізгі заңының авторы – Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев. Аса маңызды құжат ұлтымыздың ұзақмерзімді даму бағдарын айқындап, Қазақстанның кез келген сын-қатерлерге төтеп беруін қамтамасыз етеді. Осылайша, “Әділетті Қазақстанды” құру үшін берік құқықтық негіз қаланды. Бұл экономикаға, соның ішінде өнеркәсіп саласына да ерекше жауапкершілік жүктейді әрі еліміздің мол шикізаттық әлеуетін халықтың әл-ауқатын жақсартуға бағыттай алатын қуатты өңдеуші секторды дамытуды талап етеді», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Премьер-министр Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында және Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген тапсырмаларына сәйкес, елімізде машина жасау саласын дамыту үшін болжамды әрі тұрақты орта қалыптастыру бойынша жұмыстар жүргізіліп жатқанын атап өтті. Мемлекет пен бизнестің ортақ міндеті – әділ және қауіпсіз еңбек жағдайын қамтамасыз ету, әлеуметтік әріптестік жүйесін дамыту.

Өткен жылы машина жасау өндірісі 5,7 трлн теңгеге жетіп, нақты көлем индексі 13%-ға өсті. Отандық өндірушілер сыртқы нарықтарға анағұрлым батыл шығуда, соңғы 5 жылда экспорт көлемі екі еседен асып, $1,3 млрд-тан $3,1 млрд-қа дейін жетті. Республика бойынша барлығы 4 мыңға жуық зауыт жұмыс істейді, онда 130 мыңнан астам білікті маман еңбек етеді.

Негізгі капиталға тартылатын инвестицияның үштен бірге өсуі – 376 млрд теңгеге жетуі саланы әрі қарай жаңғыртуға негіз болады. Барлық негізгі бағытта, оның ішінде, автомобиль, ауыл шаруашылығы, теміржол және электротехникалық машина жасау салаларында оң серпін байқалады.

Локализация деңгейін арттыру және қосылған құны жоғары өнім шығару мемлекеттің басым бағыты болып қала бермек. Бұл ретте Қазіргі кезеңде құрастырудан өзінің инженерлік шешімдерін әзірлеуге және ел ішінде жоғары технологиялық активтер құруға көшуді жеделдету маңызды.
«Өнімнің технологиялық деңгейі жаһандық бәсекелестік жағдайында негізгі факторлардың біріне айналуда. Шын мәнінде, бұл – цифрландыру, роботтандыру және жасанды интеллектіні енгізу деген сөз. Аталған үдерістер Президент қойған ауқымды міндеттер аясында ерекше маңызға ие болады. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев атап өткендей, Қазақстан өңірдегі жетекші цифрлық хабтардың біріне айналуы тиіс. Бұл жылдың Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жариялануы машина жасау саласын да технологиялық тұрғыдан жаңа деңгейге көтеруге тың серпін береді», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Зауыттарда жаңа технологияларды қолдану ауқымды трансформацияның негізгі элементіне айналады.

Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, өндірісте жасанды интеллектіні қолдану жабдықтарға техникалық қызмет көрсету шығындарын 40%-ға дейін төмендетеді. Қазақстанда да мұндай табысты мысалдар жеткілікті.

«СарыарқаАвтоПром» кәсіпорнында жасанды интеллект ықтимал ақауларды алдын ала болжап, конвейердің кенеттен тоқтап қалуына жол бермейді.

ERG-де цифрлық ассистенттер мен аналитикалық платформалар логистикадан бастап электр энергиясын тұтынуға дейінгі процестерді оңтайландырады, соның есебінен компания өткен жылы шамамен 55 млрд теңге үнемдеді. Осылайша, «ақылды» технологиялар нақты экономикалық пайда әкелуде.

Өнімді жобалау мен оның сапасын басқаруда ЖИ-ді қолдану ішінара автоматтандырудан кең ауқымдағы «ақылды зауыттар» құру кезеңіне көшуді қамтамасыз етіп отыр. Ұзақ мерзімді перспективада инновациялар отандық өндірушілерге шетелдік компаниялармен бәсекелесуге ғана емес, сонымен қатар жаһандық нарықтарда жаңа сапа стандарттарын орнатуға да мүмкіндік береді.

Жаңа буын инженерлерін даярлауға басымдық бере отырып, адами капиталды дамытуға да баса назар аударылуда. Қазақстандағы білім беру гранттарының 60%-дан астамы инженерлік және IT-мамандықтарға бағытталған. Озық білім беру тәсілдері мен тәжірибелері отандық университеттерде де, жетекші шетелдік техникалық жоғары оқу орындарының филиалдарында да енгізілуде.

***

Пленарлық отырыс барысында Премьер-министр «Қазақстан машина жасаушылар одағы» ЗТБ басқарма төрағасы Мейрам Пішембаевтың өнеркәсіптік кооперацияны дамыту, өткізу нарықтарын кеңейту, өндірістерді жаңғырту және жаңа технологияларды енгізу мақсатында Үкімет қабылдап жатқан шараларға қатысты сұрағына жауап берді.
«Өнеркәсіптің өңдеуші секторын дамыту – Үкімет жұмысының басты басымдығы. Қазақстанның даму болашағы осы міндетті қаншалықты табысты шеше алатынымызға байланысты болмақ. Біз қосылған құны жоғары терең өңделген өнімдерді өндіретін озық технологиялық ел боламыз ба әлде негізінен шикізаттық бағыттағы экономикамен даму жолымызды жалғастыра береміз бе? Міне, сондықтан мемлекет те, бизнес те өндірістік тізбектерді барынша құруға, қосылған құнды ел ішінде қалдыруға барлық күш-жігерін жұмсауға тиіс», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Өткен жылдың қорытындысы бойынша сектордағы өндіріс көлемі 30,6 трлн теңгені құрады, осылайша ол үшінші жыл қатарынан өндіруші саланың көрсеткіштерінен асып түсіп отыр. Президент тапсырмасы бойынша Үкімет ел аумағында өндіріс орындарын ашатын компанияларды локализациялау және қолдауға баса назар аудара отырып, салмақты өнеркәсіптік саясат құруда.

Жаңа Салық кодексінде бизнестің ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (ҒЗТКЖ) жұмсайтын шығыстарынан 300%-ға дейін «супер шегерімдер» жасауға мүмкіндік беретін норма бекітілген. Мұндай салықтай ынталандыру шаралары ғылыми жетістіктердің басын қосып, оларды өндірістік процеске енгізуге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар экспорттық қолдауды қолжетімді ету қазақстандық өндірушілерді кеңінен қамтуға мүмкіндік беретініне де назар аударылды. Мұндағы маңызды қадам – жасанды интеллектіні енгізуді және процестерді автоматтандыруды жүзеге асыратын кәсіпорындарға жеңілдіктер беру.

Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министрі Ростислав Коняшкин өнеркәсіптік робототехниканы дамыту жөніндегі мемлекетаралық бағдарлама әзірленуде екенін, оған Қазақстанның белсенді қатысып жатқыны туралы хабарлады. Бұл ұлттық шараларды күн тәртібіндегі интеграциялық талаптармен үндестіруге және кооперация, локализация және технологиялар трансфері үшін мүмкіндіктерді кеңейтуге жол ашады.

Форумда Қытайдың Халықаралық сауданы ілгерілету жөніндегі комитеті Машина жасау кеңесінің президенті Чжоу Вэйдун ҚХР-дың өнеркәсіптік өндірістерді роботтандыру жөніндегі тәжірибесімен бөлісті.

Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев Үкімет технологиялық құзыреттер мен инженерлік базаны дамытуға баса назар аудара отырып, жаңа өнеркәсіптік модель құру бойынша жұмыс жүргізіп жатқанын атап өтті. Экожүйені қалыптастыру институционалдық тетіктер арқылы да жүргізіледі.

«Тыныс» АҚ бас директоры Қайрат Қалманбаев қазақстандық кәсіпорындардың ірі жобаларды, оның ішінде Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жоба шеңберіндегі жобаларды жүзеге асыруға белсенді қатысу мәселесін көтерді.

Премьер-министр Энергетика министрлігіне Өнеркәсіп және құрылыс министрлігімен бірлесіп барлық ірі жобалар бойынша отандық өндірушілерді барынша тартуды тапсырды.

Сондай-ақ «Атамекен» ҰКП төралқа төрағасы Қанат Шарлапаев шағын бизнес пен ірі компаниялар арасындағы келісімшартты кеңейту үшін цифрлық құралдарды енгізудің маңыздылығын атап өтті.
***

Премьер-министр Олжас Бектенов Kazakhstan Machinery Fair 2026 көрмесіне қатысу барысында отандық компаниялардың жаңа өндірістік желілерді ашу, локализациялауды ұлғайту және шығарылатын техника желісін кеңейту жөніндегі жоспарларымен танысты.

AGROMASH зауыты John Deere, Lovol, Deutz-Fahr, Amazon және тағы да басқа танымал брендтердің астық жинайтын комбайндарын, тракторларын шығаруда. Өткен жылы өндіріс 20%-ға артты, және жалпы құны 90 млрд теңгеден асатын 2 мыңнан астам ауыл шаруашылығы техникасы шығарылды. Техника ішкі нарықта сатылуда, соның ішінде фермерлер үшін жылдық 5% мөлшерлемемен жеңілдетілген шарттарда беріледі. Осы жылдың наурыз айында Қазақстанға тағы үш танымал бренд – Vaderstad, DeWulf және Linstar тартылғаны хабарланды.

KARLSKRONA LC AB компаниясы халықаралық технологиялық серіктестің қатысуымен шығарылатын сорғы жабдығын локализациялауды 70%-ға дейін жеткізу бойынша жұмысты бастады. Зауыт электротехникалық және блок-модульдік жабдықтар шығарады, олар мұнай, тау-кен және атом өнеркәсібінде, ауыл шаруашылығында, ЖКХ және басқа да салаларда қолданылады. CLAAS және Alstom сияқты халықаралық өндірушілермен ынтымақтастық дамып келеді. Өндірістік процестер ISO халықаралық стандарттарына сәйкес реттеледі.

Allur Group басшылығы биыл Қостанай қаласында аумағы 30 мың м² болатын Локализация орталығын ашуға дайындалуда. Бұл өнімнің барлық түрлерін: сымдар мен құрылымдық элементтерден бастап автомобильдердің ішкі бөліктеріне дейін шығара отырып, автомобиль компоненттерінің толыққанды кластерін құруды қамтамасыз етеді. Орталықтың қуаты – жылына 60 мың жиынтыққа дейін жетеді. Сонымен қатар ел ішінде сынақ базасын дамыту бойынша жұмыстар жүргізілуде. Жаңа өндірісті іске қосу 800 жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді.

QazTehna жыл сайын көлік, тау-кен және өнеркәсіп кәсіпорындары үшін 1500-ден астам автобус пен коммерциялық техника шығарады. Шағын торапты құрастыру әдісімен автобустардың 5 моделін шығару игерілді. Аумағы 40 мың м2-ден асатын зауытта жүк автомобильдеріне арналған кабиналарды дәнекерлеу желісі жұмыс істейді. Бұдан бөлек, техника үшін компоненттік база өндірісін іске қосу жоспарлануда.

Атырау вагон жасау зауытында өзінің конструкторлық бюросы бар толық өндірістік цикл қалыптасты. Кәсіпорын мұнай өнімдері мен сұйытылған газды тасымалдауға арналған жартылай вагондар, контейнерлік платформалар мен цистерналар шығарады. Инвестициялық жобаның қуаттылығы – жылына 8 мың вагонға дейін жетеді. Барлық желілерді толық іске қосу 3,5 мың жоғары білікті жұмыс орындарын ашуды қамтамасыз етеді.

KamLitKZ ЖШС Қостанай қаласында жылына 45 мың тоннаға дейін өнім өндіретін шойын құю зауытын іске қосты. Редукторлар шығаратын кәсіпорынды іске қосу, кейіннен өнімді ТМД және Еуропалық Одақ елдеріне экспорттай отырып, жетектеуші көпір арқалықтарын өндіруді локализациялауды ұлғайту жоспарланып отыр.

Kazakhstan Machinery Fair 2026-да 24 елдің, оның ішінде Германия, Италия, Австрия, Түркия, Қытай және тағы да басқа өндірушілердің өнімдері ұсынылған. Жыл сайынғы көрме іскерлік байланыстарды нығайтуға, инвестициялар тартуға, тәжірибе алмасуға және Қазақстанның өнеркәсіптік компаниялары мен жалпы өңірдің экспорттық әлеуетін дамытуға арналған тиімді алаңға айналды.