Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуына байланысты интернет арқылы жасалатын алаяқтық қылмыстарының саны артып келеді. Алаяқтар өздерін банк қызметкері, құқық қорғау органы немесе мемлекеттік мекеме өкілі ретінде таныстырып, азаматтардың жеке деректері мен банк шотындағы қаражатын заңсыз иемденуге тырысады.
Интернет-алаяқтардың жиі қолданатын тәсілдері
* банк қызметкері болып хабарласып, картаңызды немесе шотыңызды «қорғау» қажет екенін айту;
* SMS немесе мессенджер арқылы күмәнді сілтемелер жіберу;
* әлеуметтік желілерде жалған акциялар мен ұтыс ойындарын ұйымдастыру;
* онлайн сауда кезінде алдын ала төлем жасап, тауарды жеткізбеу;
* туысыңыздың немесе танысыңыздың атынан хабарлама жіберіп, ақша сұрау.
Заң не дейді?
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 190-бабына сәйкес, бөтеннің мүлкін немесе оған құқықты алдау не сенімге қиянат жасау арқылы иемдену алаяқтық болып табылады. Мұндай құқық бұзушылық үшін қылмыстық жауаптылық көзделген, ал қылмыстың жасалу тәсілі мен келтірілген залалдың мөлшеріне қарай жаза күшейтіледі.
Өзіңізді қалай қорғауға болады?
* Банк картасының нөмірін, CVV-кодын және SMS арқылы келген растау кодтарын ешкімге хабарламаңыз.
* Күмәнді сілтемелерге өтпеңіз және белгісіз қосымшаларды жүктемеңіз.
* Онлайн төлем жасамас бұрын сатушының сенімділігіне көз жеткізіңіз.
* Кез келген күмәнді қоңырау немесе хабарлама кезінде ақпаратты ресми байланыс арналары арқылы тексеріңіз.
* Банктік қосымшаларда қауіпсіздік параметрлерін қолданып, күрделі құпиясөз орнатыңыз.
Егер алаяқтардың құрбаны болсаңыз
* Банктің байланыс орталығына дереу хабарласып, банк картасын бұғаттаңыз.
* Ең жақын полиция бөліміне жүгініп немесе электрондық өтініш беру қызметтері арқылы арыз қалдырыңыз.
* Қоңыраулардың жазбасын, хат-хабарларды, ақша аударымы туралы түбіртектерді және өзге де дәлелдерді сақтап қойыңыз.
Есте сақтаңыз! Интернеттегі қауіпсіздік – әр азаматтың жауапкершілігі. Қарапайым сақтық шараларын сақтау арқылы өз қаражатыңызды, жеке деректеріңізді және жақындарыңызды алаяқтардың арбауына түсуден қорғай аласыз.
Заңды білу – өзіңізді қорғаудың ең тиімді жолы!