​ЗАҢ ЖӘНЕ ӘДІЛЕТ: ЖАҢА КОНСТИТУЦИЯДАҒЫ ЗАҢ ҮСТЕМДІГІ

2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда жаңа Конституция қолданысқа енді. Негізгі заң 15 наурызда өткен республикалық референдумда қабылданды. Жаңа Конституция Қазақстанның конституциялық дамуының жаңа кезеңін айқындап, Конституцияның үстемдігін, адам құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін, мемлекеттік институттардың жауапкершілігін күшейтуге бағытталған.

Заң үстемдігі — әділетті қоғамның негізгі шарттарының бірі. Конституцияға сәйкес барлық заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілер Конституция негізінде және оны орындау мақсатында қабылдануы тиіс. Олар Ата заңға қайшы келмеуге тиіс.

Бұл қағидаттың мәні қарапайым: мемлекет те, мемлекеттік орган да, лауазымды тұлға да заң талаптарын сақтауы қажет. Ал азамат өз құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау тетіктерін білуі маңызды.

Жаңа Конституцияда сот билігінің құқық қорғаудағы рөлі де айқын көрсетілген. Сот төрелігі адамның, азаматтың және ұйымдардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған. Судья сот төрелігін жүзеге асыру кезінде тәуелсіз және Конституция мен заңға ғана бағынады. Сот қызметіне араласуға жол берілмейді.

Бұл қағидаттар Ұлытау облысының тұрғындары үшін де тікелей маңызды.

Бүгінде облыста 217,7 мыңға жуық адам тұрады. Оның 173,3 мыңы — қала тұрғындары, 44,3 мыңы — ауыл тұрғындары. Жезқазған, Сәтбаев, Қаражал қалалары мен Ұлытау және Жаңаарқа аудандарының әр тұрғыны үшін құқықтық қорғаныс пен заңның сақталуы — күнделікті өмірдің маңызды бөлігі.

Әділет тек сот залында қалыптаспайды. Ол мемлекеттік қызмет көрсетуден, еңбек қатынастарынан, қоғамдық орындардағы тәртіптен, азаматтардың өтініштеріне жауап беруден, заңды шешім қабылдаудан және әр адамның құқығын құрметтеуден көрінеді.

Ұлытау облысы экономикалық тұрғыдан да дамып келеді. 2026 жылғы қаңтар–тамыз айларында өңірдегі өнеркәсіп өндірісінің көлемі 1,447 трлн теңгені құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,8%-ға өскен. Негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 270,5 млрд теңгеге жетті.

Экономикалық даму мен инвестициялық белсенділік құқықтық тұрақтылықпен қатар жүреді. Кәсіпкер де, жұмысшы да, мемлекеттік орган да өзара қарым-қатынаста нақты әрі түсінікті құқықтық тәртіпке сүйенеді.

Сондықтан «Заң және әділет» ұғымдары — тек құқық саласының тақырыбы емес. Бұл — өңірдің тұрақты дамуына, азаматтардың сеніміне және қоғамдағы өзара жауапкершілікке қатысты мәселе.

Заң үстемдігі сақталған жерде адамның құқығын қорғауға, әділетті шешім қабылдауға және қоғамның тұрақты дамуына берік негіз қалыптасады.