​ҚОҒАМДЫҚ МҮЛІККЕ ҰҚЫПТЫ ҚАРАУ: КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ ҚАҒИДАТТАРДАН КҮНДЕЛІКТІ ӘДЕТКЕ ДЕЙІН

Қаланың тазалығы, қоғамдық орындардың жағдайы, саябақтар мен балалар алаңдарының сақталуы көбіне инфрақұрылымға бөлінген қаражатпен ғана емес, тұрғындардың қоғамдық мүлікке деген көзқарасымен де байланысты. Бұл мәселе Ұлытау облысындағы елді мекендердің қолайлы әрі қауіпсіз ортасын қалыптастыру үшін де маңызды.

Қазақстан Республикасының қолданыстағы Конституциясының 3-бабында заң мен тәртіп үстемдігін қамтамасыз ету, халықтың әл-ауқатын арттыру және жауапты, жасампаз отаншылдық идеясын ілгерілету мемлекеттің негізгі қағидаттары ретінде көрсетілген. Бұл қағидаттардың қоғамдық кеңістікті күтіп ұстау мәдениетімен де байланысы бар.

Қоғамдық кеңістік – ортақ пайдаланылатын орта

Орындықтар, аялдамалар, жарықтандыру құрылғылары, саябақтар, балалар алаңдары және басқа да ортақ пайдаланылатын нысандар адамдардың күнделікті өміріне тікелей әсер етеді. Олардың жай-күйі тұрғындардың демалысына, қозғалысына және қауіпсіздігіне ықпал етеді.

Алайда қоғамдық мүлікке зиян келтіру немесе оны күтіп ұстау талаптарын елемеу кейде елеусіз әрекет ретінде қабылданады. Қоқысты белгіленбеген жерге тастау, қоғамдық орындардағы жабдықтарды бүлдіру, ғимараттардың қабырғаларын рұқсатсыз жазумен ластау – ортақ кеңістікке деген жауапсыз көзқарастың мысалдары.

Мұндай әрекеттердің салдары тек материалдық шығынмен шектелмейді. Қоғамдық ортаның сапасы төмендеп, оны қалпына келтіруге қосымша күш пен қаражат қажет болады.

Конституция және жауапты азаматтық ұстаным

Конституцияның 3-бабындағы заң мен тәртіп үстемдігі қағидаты қоғамдық өмірде заң талаптарын сақтаудың маңызын айқындайды. Ал жауапты әрі жасампаз отаншылдық идеясы елдің дамуына нақты іс арқылы үлес қосуға үндейтін қоғамдық ұстаным ретінде қарастырылуы мүмкін.

Отанға деген құрмет тек мемлекеттік рәміздерге құрмет көрсетумен немесе мерекелік іс-шараларға қатысумен шектелмейді. Ол өз қаласын таза ұстаудан, қоғамдық мүлікті бүлдірмеуден, ортақ ережелерді сақтаудан және айналадағы адамдардың мүддесін ескеруден де көрінеді.

Бұл ретте Конституцияда тікелей белгіленген нормалар мен олардан туындайтын азаматтық құндылықтарды ажырата білу қажет. Қоғамдық мүлікке зиян келтірудің құқықтық салдары нақты жағдайға және қолданыстағы заңнамаға сәйкес айқындалады.

Ұлытау облысындағы ортақ міндет

Жезқазған мен Сәтбаев қалаларында, сондай-ақ аудандық елді мекендерде қоғамдық кеңістіктің сапасы тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей әсер етеді. Қолайлы орта қалыптастыру үшін инфрақұрылымды күтіп ұстау, қалдықтарды уақтылы шығару, қоғамдық орындарды жөндеу және тұрғындардың жауапты қатысуы қатар жүруі керек.

Мұнда жергілікті органдардың міндеті мен тұрғындардың жауапкершілігін бір-біріне қарсы қою дұрыс емес. Сапалы инфрақұрылым мен қолжетімді қызметтер қамтамасыз етілуі қажет, ал азаматтар ортақ пайдаланылатын мүлікті сақтауға және белгіленген талаптарды орындауға үлес қосады.

Мысалы, балалар алаңындағы жабдықтың бұзылғанын байқаған тұрғын тиісті қызметке хабарлай алады. Қоғамдық орынның ластанғанын көргенде мәселені белгіленген тәртіппен көтеруге болады. Ал күнделікті өмірде қоқысты тиісті орынға тастау немесе ортақ мүлікті бүлдірмеу әр адамның қолынан келеді.

Құқықтық мәдениет неден басталады?

Құқықтық мәдениет тек заң мәтіндерін білумен өлшенбейді. Оның маңызды көрсеткіштерінің бірі – адамның заң талаптарын күнделікті әрекетінде сақтауы және ортақ мүддені ескеруі.

Қоғамдық кеңістікті сақтау – үлкен қаражатты қажет ететін жобалармен ғана емес, қарапайым әрі тұрақты әдеттермен де байланысты. Әрбір азамат ортақ мүлікке жауапкершілікпен қараса, ал мемлекеттік органдар оны күтіп ұстау жөніндегі міндеттерін сапалы орындаса, елді мекеннің өмір сүру ортасы жақсара түседі.

Тәртіпті қоғам бір күнде қалыптаспайды. Ол заңды құрметтеуден, ортақ мүлікті сақтаудан және әр адамның өз әрекетіне жауап беруінен басталады. Ұлытау облысында жайлы орта қалыптастыру да осындай ортақ жауапкершілікке негізделеді.