​ҚҰҚЫҚТЫ БІЛУ — ӨЗІҢДІ ҚОРҒАУДЫҢ БАСТАМАСЫ

Күнделікті өмірде әр адам еңбек ету, білім алу, медициналық көмекке жүгіну, жеке өмірінің құпиясын сақтау немесе мемлекеттік органға өтініш жолдау қажеттілігіне тап болуы мүмкін. Осындай жағдайларда өз құқықтарын білу азаматқа дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.

Қазақстан Республикасының Конституциясы адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын бекітеді. Атап айтқанда, 12-бап әр адамның өз құқықтары мен бостандықтарын заңға қайшы келмейтін тәсілдермен қорғау құқығын, соның ішінде сот арқылы қорғану құқығын белгілейді.

Конституцияның 21-бабы жеке өмірге, жеке және отбасылық құпияға, дербес деректерді заңсыз жинау мен пайдаланудан қорғауға кепілдік береді. Бұл қағидаттар цифрлық қызметтерді пайдалану кезінде де маңызды.

Мысалы, азамат белгісіз адамға банк картасының деректерін, SMS-кодтарды немесе құпиясөздерін бермеуі керек. Күмәнді сілтемелерге өтпей, ресми ақпарат көздерін пайдаланған жөн. Бұл — цифрлық ортадағы қауіпсіз мінез-құлықтың қарапайым ережелері.

Еңбек саласында Конституцияның 27-бабы қауіпсіз еңбек жағдайларына, кемсітусіз еңбекақы алуға және демалысқа қатысты құқықтық кепілдіктерді бекітеді. Ал 35-бап азаматтарға мемлекеттік органдарға жеке немесе ұжымдық өтініш жолдауға мүмкіндік береді.

Ұлытау облысында 2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша 217,3 мың адам тұрады. Өңір тұрғындары үшін құқықтық ақпараттың түсінікті, нақты және қолжетімді болуы — азаматтардың мемлекеттік қызметтерді дұрыс пайдалануына және өз мүдделерін заңды жолмен қорғауына көмектесетін маңызды құрал.

Құқықтық сауаттылық тек заңгерлерге қажет емес. Ол — ата-анаға, студентке, жұмысшыға, кәсіпкерге және мемлекеттік қызмет алатын әр адамға керек білім.

Өз құқығыңызды біліңіз. Ресми ақпаратты тексеріңіз. Қажет болған жағдайда тиісті мемлекеттік органға немесе заң көмегіне жүгініңіз.

Құқықтық мәдениеті жоғары қоғам әр азаматтың өз құқығын біліп, өзгенің құқығын құрметтеуінен қалыптасады.